Hangi kaynakları kullanırız?
Kaynak değerlendirme sıramız güncel resmî Türk mevzuatı, yetkili kurum belgeleri ve resmî kayıtlarla başlar. Bunları EFSA, WHO ve NIH ODS gibi uluslararası otoriteler izler.
Ardından yöntemi açıklanmış sistematik derlemeler ve meta analizler ile hakemli birincil çalışmaları değerlendiririz. Her kaynağın yöntemini, kapsamını ve ilgili iddiayı gerçekten destekleyip desteklemediğini ayrıca inceleriz.
Tam metni veya ilgili resmî belge bölümü incelenemeyen kaynağı kabul etmeyiz. Geri çekilme, düzeltme ve güncellik durumunu kontrol ederiz.
Neleri kanıt saymayız?
Satıcı bloglarını, anonim forumları ve içerik çiftliklerini kanıt olarak kullanmayız. Yapay zekâ yanıtları, arama sonuçlarındaki özetler ve kaynaksız sosyal medya paylaşımları kaynak sayılmaz.
Üretici metni, bir ürünün veya bileşenin etkisine ilişkin bağımsız kanıt yerine geçmez.
Aynı çalışmayı aktaran iki yayın ya da aynı kurumun aynı belgeden türettiği iki sayfa bağımsız kanıt sayılmaz. Bağımsızlığı, kaynakların sayısına değil kanıtın kökenine göre değerlendiririz.
İddiaları nasıl doğrularız?
Her olgusal iddia en az iki bağımsız kaynakla doğrulanır. Bir cümlede birden fazla iddia varsa her biri ayrı eşleştirilir. Aynı kural başlık, açıklama, tablo, görsel açıklaması ve araç sonuçları için de geçerlidir.
Yalnız mevzuat iddialarında tek kaynak istisnası vardır. Yetkili resmî metnin madde, fıkra ve varsa bent konumu kaydedilir; yürürlük ve değişiklik durumu kontrol edilir.
Bu istisna haber, ücret, istatistik, ürün kaydı veya bilimsel etki iddiasına uygulanmaz. İçerik türü için gereken toplam bağımsız kaynak sayısını da kaldırmaz.
Kaynaklar arasındaki çelişki çözülmeden ilgili iddia kesin bir sonuç olarak yayımlanmaz. Çelişkinin kendisi kaynaklı ve sınırlı biçimde açıklanabilir.
Arşiv ve erişim tarihi
Kaynağın kontrol edildiği günkü kopyası arşivlenir. Doğrudan adres, belge tarihi, gerçek erişim tarihi, arşiv zamanı ve dosyanın bütünlüğünü kontrol etmeye yarayan özeti kaydedilir.
Dinamik sayfalarda kullanılan sorgu, filtreler ve görünen sonuç da saklanır. Yeniden yayımlama hakkı bulunmayan kopyalar yalnız iç denetimde tutulur.
Erişim tarihi, kaynağın gerçekten incelendiği tarihtir. Tarih tahmin edilmez ve yapılmamış bir kontrolü yapılmış gibi göstermek için kullanılmaz.
Atıfları nasıl gösteririz?
Metin içi atıflar ilgili iddianın hemen sonunda [1][2] biçiminde verilir. Paragraf sonundaki tek atıf, paragraftaki bütün iddiaların kaynağı sayılmaz. Tablo kaynakları ilgili satır veya hücreyle eşleştirilir.
Her içeriğin sonunda Kaynaklar başlığı altında numaralı liste bulunur. Kayıtlarda kurum veya yazar, belge ya da yayın adı, yayın veya güncelleme tarihi, doğrudan adres ve erişim tarihi yer alır.
Varsa DOI eklenir. Mevzuatta ilgili madde konumu belirtilir. Kaynakta tarih yoksa “Belgede tarih belirtilmemiştir” yazılır.
Kaynak numaraları sayfa içinde tutarlı ve tıklanabilir olur. Metinde kullanılmayan kaynaklar listeyi kalabalıklaştırmak için eklenmez.