Sütsüz Poğaça Tarifi: Patatesli, Yumurtasız Hamur
Süt ve yumurta kullanılmadan ılık su, ayçiçek yağı ve patatesli içle hazırlanan yumuşak poğaça. Üzerine yağ-su karışımı sürülüp çörek otu serpilir.
- Verim
- 12 adet
- Adet
- 12 adet
- Hazırlık
- 20 dk
- Mayalanma
- yaklaşık 1 sa
- Dinlenme
- 15 dk
- Pişirme
- 22 dk
- Soğuma
- en az 10 dk
- Toplam
- yaklaşık 2 sa 7 dk
Malzemeler
Hamur için
İç için
Üzeri için
* İçindekiler listesinde ve “içerebilir” uyarısında süt, süt ürünü ve yumurta geçmeyen ürün kullanın.
Gram değerleri esastır; bardak ve kaşık ölçüleri yaklaşıktır (1 su bardağı 200 ml).
Tezgâha serpmek için hamurda kullanılan buğday unundan 15 gram ve patatesleri haşlamak için üzerini geçecek kadar su kullanın.
Gerekenler
- Mutfak terazisi
- Fırın
- Fırın tepsisi
- Yağlı kâğıt
- Tencere
- Süzgeç
- Patates ezici
- Geniş karıştırma kabı
- Mutfak bezi
- Fırça
- Tava
- Bıçak
- Kesme tahtası
Hazırlanışı
Hamuru yoğurun
Ilık su, instant maya ve toz şekeri geniş karıştırma kabında karıştırın. Ayçiçek yağı ve tuzu ekleyin. Buğday ununu azar azar ilave edip ele yapışmayan, yumuşak bir hamur yoğurun.
Yaklaşık 10 dk
Mayalandırın
Hamurun üzerini temiz bir bezle örtün. Ilık bir yerde hacmi yaklaşık iki katına çıkana kadar mayalandırın. Sürenin sonunda hamuru hafifçe bastırıp gazını alın.
Yaklaşık 60 dk
Patatesleri haşlayın
Hamur mayalanırken patatesleri soyup iri küpler hâlinde doğrayın. Üzerini geçecek kadar suda, çatal kolayca batana kadar haşlayın. Suyunu süzün; 300 gram haşlanmış ve soyulmuş patatesi tartıp ezerek püre hâline getirin.
Yaklaşık 20 dk (başka bir adımın beklemesi sırasında yapılır)
İç harcı hazırlayın
Soğanı ince doğrayın ve ayçiçek yağında kısık ateşte yumuşayana kadar kavurun. Patates püresi, pul biber ve tuzu ekleyip karıştırın. Ocaktan alınca ince kıyılmış maydanozu ekleyin; harcı yayvan bir kaba alıp bezeleri dolduracağınız zamana kadar soğumaya bırakın. Doldururken harcın sıcak ya da sulu olmamasına dikkat edin.
Yaklaşık 10 dk (başka bir adımın beklemesi sırasında yapılır)
Bezeleri doldurun
Hamuru 12 eşit bezeye bölün. Tezgâha hafifçe un serpip bezeleri avucunuzla açın ve ortasına iç harçtan koyun. Kenarlarını birleştirip birleşim yeri alta gelecek şekilde yuvarlayın ve hafifçe bastırarak şekil verin.
Yaklaşık 10 dk
Tepside dinlendirin
Şekil verdiğiniz poğaçaları yağlı kâğıt serilmiş fırın tepsisine aralıklı yerleştirin. Üzerini bezle örtüp dinlendirin. Bu sırada fırını ısıtabilirsiniz.
Yaklaşık 15 dk
Fırını ısıtın
Fırını alt-üst ısıtma ayarında 200 °C'ye getirin. Tepsiyi fırına koymadan önce en az 10 dakika ön ısıtma yapın.
Yaklaşık 10 dk (başka bir adımın beklemesi sırasında yapılır)
Üzerini hazırlayıp pişirin
Ayçiçek yağı ile suyu çırpıp poğaçaların üzerine fırçayla sürün; karışım ayrışırsa sürerken yeniden çırpın. Çörek otu serpin. Önceden 200 °C'ye ısıtılmış fırında alt-üst ısıtma ayarında, altı ve kenarları kızarana, üzeri hafif renk alana kadar 20-22 dakika pişirin.
Yaklaşık 22 dk
Ilıkken servis edin
Tepsiyi fırından çıkarıp poğaçaları 10 dakika dinlendirin. Ilıkken servis edin.
Yaklaşık 10 dk
Süt ve Yumurta Yerine Ne Kullanıldı
Klasik poğaçada süt ve yoğurt hamura nem ile yumuşaklık, tereyağı yağlılık, yumurta ise üst kaplamada renk ve hamurda bağlayıcılık katkısı verir. Bu tarifte süt ve yoğurt yerine ılık su, tereyağı yerine ayçiçek yağı kullanılır; hamura yumurta eklenmez. Patatesli harç yalnızca içtir, hamuru bağlamaz; üzerine yumurta yerine yağ-su karışımı sürülerek fırında renk alması desteklenir.
Klasik tarifteki malzeme ve bu tarifteki karşılığı
| Klasik tarifte | Bu tarifte | Mutfaktaki işlevi |
|---|---|---|
| Süt | Ilık su | Hamura nem ve yumuşak iç doku kazandırır. |
| Yoğurt | Ilık su ve ayçiçek yağı | Hamurun nem dengesini ve yumuşaklığını destekler. |
| Tereyağı | Ayçiçek yağı | Hamura yağlılık ve yumuşaklık verir. |
| Yumurta | Yağ-su karışımı | Üstte renk ve hafif parlaklık sağlar; hamur kendi glüten yapısı ve nem dengesiyle toparlanır. |
Başka değişimler
- İçsiz poğaça için patatesli harcı çıkarıp hamuru 12 bezeye bölerek yuvarlayabilirsiniz.
- Pul biberi azaltabilir veya maydanoz yerine ince kıyılmış dereotu kullanabilirsiniz.
Püf Noktaları
- Ilık suyun sıcaklığı 35-38 °C civarında olsun; çok sıcak su mayayı olumsuz etkiler.
- Unu azar azar ekleyin; hamur ele yapışmayacak ama yumuşak kalacak kıvamda olmalı.
- Mayalandırma süresince hamuru hava akımından uzak bir yerde, üzeri örtülü tutun.
- İç harcı çok sulu bırakmayın; patates püresi soğudukça koyulaşır.
- Poğaçaları tepsiye aralıklı yerleştirin; fırında hacim alacakları için birbirine yapışmasın.
- Fırından çıkan poğaçaları hemen örtmeyin; buhar nedeniyle yumuşaklık fazla artabilir.
Saklama
- Poğaçaları piştikten sonra en geç 2 saat içinde kapalı kapta buzdolabına kaldırın; 4 °C veya altında 3 gün saklayın.
- Servis öncesi buzdolabından çıkarıp fırında veya tavada hafifçe ısıtın.
- Dondurulacaksa pişmiş ve soğumuş poğaçaları tek tek sarıp dondurucuda 1 ay saklayın; buzdolabında çözdürüp fırında ısıtın.
Alerjen Bilgisi
Yönetmelikteki istisnalar saklı kalmak üzere, Ek-1’deki alerjiye veya intoleransa neden olan belirli madde veya ürünlerin belirtilmesi zorunludur.[1] Aşağıdaki tablo, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Ek-1'deki grupları bu tarifin malzemeleriyle karşılaştırır; her grubun mevzuattaki tanımı satırdaki kaynak numarasıyla gösterilir.
Ek-1'deki gruplar ve bu tarif
| Ek-1'deki grup | Bu tarifte |
|---|---|
| Glüten içeren tahıllar: buğday, çavdar, arpa, yulaf, hibrit türleri ve ürünleri[2] | Var: buğday unu |
| Kabuklular ve ürünleri[2] | Yok |
| Yumurta ve ürünleri[2] | Yok |
| Balık ve ürünleri[2] | Yok |
| Yer fıstığı ve ürünleri[2] | Yok |
| Soya fasulyesi ve ürünleri[2] | Yok |
| Laktoz dahil süt ve süt ürünleri[2] | Yok |
| Sert kabuklu meyveler: badem, fındık, ceviz, kaju, pikan cevizi, Brezilya fındığı, Antep fıstığı, macadamia ve Queensland fındığı[2] | Yok |
| Kereviz ve ürünleri[2] | Yok |
| Hardal ve ürünleri[2] | Yok |
| Susam tohumu ve ürünleri[2] | Yok |
| Toplam SO2 olarak 10 mg/kg veya 10 mg/L’yi aşan kükürt dioksit ve sülfitler[2] | Yok |
| Acı bakla ve ürünleri[2] | Yok |
| Yumuşakçalar ve ürünleri[2] | Yok |
“Var”, tarifte bu gruptan bir malzeme bulunduğunu; “Yok”, malzeme listesinde bu gruptan bir malzeme bulunmadığını; “Ambalaja bağlı”, hazır bir malzemenin bu gruptan madde içerip içermediğinin ambalajındaki bilgiye bağlı olduğunu gösterir. Süt, süt ürünleri ve yumurta için hazır malzemelerde aranacak ambalaj bilgisi malzeme listesinde yazılıdır; diğer gruplar için hazır malzemelerin ambalajı ayrıca okunmalıdır.
Gıda etiketleri okunmalıdır.[3][4][5][6][7] Bileşenler listesindeki Ek-1 kapsamındaki madde veya ürün adları, punto, stil veya arka plan rengi gibi yollarla listenin kalanından açıkça ayrılarak vurgulanır.[1]
Ambalajdaki 'içerebilir' türü uyarılar, ürünün bir alerjenle istenmeden temas etmiş olabileceğini belirtmek için kullanılır.[8][9] Ambalajda 'içerebilir' türü bir uyarının bulunmaması, ürünün güvenli olduğu anlamına gelmez.[9][10]
Süt ve Yumurta Alerjisi ile Bu Tarif
Bu tarifin malzeme listesinde süt, süt ürünü, yumurta ve yumurta ürünü bulunmaz. İnek sütü, yumurta, yer fıstığı ve soya en yaygın gıda alerjenleri arasındadır.[3][7] Gıda alerjisinin yönetiminde alerjiye neden olan gıdadan kaçınılır.[3][5][6][7]
Gıda intoleransı, gıda alerjisinden farklıdır.[3][11][7] Laktoz intoleransı, yeterli laktaz enzimi üretilmemesiyle gelişebilir.[11][12] Laktoz içeren gıdaların tüketimini azaltmak laktoz intoleransı belirtilerini hafifletebilir.[11][12]
Anafilaksi yaşamı tehdit edebilen ağır bir alerjik reaksiyondur.[4][5] Anafilaksi acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur.[6][13][14] Acil sağlık ekiplerini çağırmak için 112 aranır.[15][16]
Ürünlerin içerikleri zamanla değişebilir.[9][10] Ürün içerikleri değişebileceği için gıda etiketi her satın almada yeniden kontrol edilmelidir.[17][10]
Besin Değerleri
1 adet (1/12) için yaklaşık değerler
| Besin öğesi | Değer |
|---|---|
| Enerji | 206 kcal |
| Yağ | 6,7 g |
| Doymuş yağ | 0,7 g |
| Karbonhidrat | 32,1 g |
| Şeker | 1,2 g |
| Protein | 4,3 g |
| Tuz | 0,74 g |
| Sodyum | 295 mg |
| Lif | 1,7 g |
Değerler ana malzeme listesindeki miktarlar için hesaplanmıştır, yaklaşıktır ve markaya göre değişir; püf noktalarındaki ve ikame notlarındaki malzeme değişiklikleri değerleri de değiştirir. Çörek otu çok küçük miktarda olduğu için hesaba katılmadı. Ek malzeme satırındaki küçük kullanımlar hesaba katılmadı.
USDA FoodData Central (SR Legacy ve Foundation) 100 g değerleri x gram, porsiyon sayısına bölündü; pişirmede buharlaşan su enerjiyi değiştirmez.
Hesaplamada kullanılan USDA kayıtları
- Buğday unu: Wheat flour, white, all-purpose, unenriched (FDC 169761)
- Ilık su: Beverages, water, tap, drinking (FDC 173647)
- Ayçiçek yağı: Oil, sunflower, linoleic, (approx. 65%) (FDC 171025)
- Instant maya: Leavening agents, yeast, baker's, active dry (FDC 175043)
- Toz şeker: Sugars, granulated (FDC 169655)
- Tuz: Salt, table (FDC 173468)
- Patates: Potatoes, boiled, cooked without skin, flesh, without salt (FDC 170440)
- Soğan: Onions, raw (FDC 170000)
- Maydanoz: Parsley, fresh (FDC 170416)
- Pul biber: Spices, pepper, red or cayenne (FDC 170932)
- Su: Beverages, water, tap, drinking (FDC 173647)
- Çörek otu: hesaba katılmadı
Yöntem ve Oranlar
Ölçüler ve adımlar editoryaldir; yayımlanmış poğaça tarifleriyle un, sıvı, yağ, şeker ve kabartıcı miktarları karşılaştırılarak hazırlandı, deterministik bir kod kapısından ve iki bağımsız yapay zekâ denetçisinden geçti. Tarif Dengeva mutfağında pişirilerek denenmemiştir. Alerjen, mevzuat ve sağlık cümleleri kaynaklıdır ve kaynak numarasıyla gösterilir.
Yayımlanmış tariflerle ölçü karşılaştırması
| Tarif | Un ve nişasta | Sıvı | Yağ | Şeker | Kabartıcı | Pişirme |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Bu tarif | 400 g buğday unu | 215 g ılık su; 10 g su | 50 g ayçiçek yağı (hamur için); 15 g ayçiçek yağı (iç için); 10 g ayçiçek yağı (üzeri için) | 8 g toz şeker | 10 g instant maya | fırın, 200 °C, 22 dk |
| bebegimalerji.wordpress.com, Sütsüz yumurtasız poğaça | 7,5 su bardağı un | 2 su bardağı su | 1 su bardağı zeytinyağı | 7 yemek kaşığı toz şeker; ölçüsüz pekmez | 1 paket yaş maya | fırın, 170 °C |
| Aegean Delight, Vegan Potato Rolls - Turkish Pogaca | 700 g buğday unu; 1/2 cup buğday unu | 250 ml su; 60 g aquafaba; 200 ml soya sütü; 2 yemek kaşığı aquafaba | 150 ml sıvı yağ; 30 ml zeytinyağı; 2 yemek kaşığı zeytinyağı; 1 yemek kaşığı zeytinyağı | 6,5 g toz şeker | 15 g aktif kuru maya | fırın, 182 °C, 22-30 dk |
Bu tarifte un ve nişasta ağırlığına göre sıvı malzemeler yüzde 56, yağ yüzde 19, şeker yüzde 2,0, kabartıcı yüzde 2,5 oranındadır.
Kaynak tariflerdeki miktarlar kaynakta yazıldığı gibi verilmiştir; bardak ve kaşık ölçüleri grama çevrilmemiştir. İngilizce kaynaklarda malzeme adları Türkçeye çevrilmiştir; cup, ABD bardak ölçüsüdür (yaklaşık 240 ml). Kaynak tarifler 28.10.2026 tarihinde okundu.
Sık Sorulan Sorular
Bu tarif süt ya da yumurta alerjisi olanlar için uygun mu?
Bu tarifin malzeme listesinde süt, süt ürünü, yumurta ve yumurta ürünü bulunmaz. Gıda alerjisinin yönetiminde alerjiye neden olan gıdadan kaçınılır.[3][5][6][7] Ürün içerikleri değişebileceği için gıda etiketi her satın almada yeniden kontrol edilmelidir.[17][10]
Hamur neden ele yapışıyor?
Unu azar azar ekleyip yoğurmaya devam edin; hamur yumuşak ama toparlanmış olmalı. Çok un eklemek poğaçayı sertleştirebilir.
Mayalanma süresi ortam sıcaklığına göre değişir mi?
Serin ortamda süre uzayabilir; hamurun iki katına çıkmasını esas alın. Ilık bir yerde üzeri örtülü tutulduğunda 60 dakika genellikle yeterlidir.
İç harcı önceden hazırlayabilir miyim?
Patatesli harcı bir gün önceden hazırlayıp kapalı kapta buzdolabında saklayabilirsiniz; doldurmadan hemen önce çıkarıp karıştırın.
Poğaçaların üzeri neden renk almıyor?
Üzerine yalnız yağ-su karışımı sürülen poğaçalar fazla koyu renk almaz; altı ve kenarları kızardığında poğaçalar pişmiştir. Fırının ön ısıtmasını tamamlamak ve yağ-su karışımını ince sürmek üzerinin renk almasına yardımcı olur.
Poğaçaları dondurucuda saklayabilir miyim?
Pişmiş ve soğumuş poğaçaları tek tek sarıp dondurucuda saklayabilirsiniz. Buzdolabında çözdürdükten sonra fırında kısa süre ısıtmak dokusunu toparlar.
Uyarı
Bu tarif genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel diyet önerisi değildir. Süt alerjisi, yumurta alerjisi veya intolerans konusunda tanı ve beslenme planı için hekime veya diyetisyene danışılmalıdır.
Bu içerikte kaynak düzenleme, taslak veya ön denetim için yapay zekâ araçlarından yararlanılmıştır. Nihai metni adı belirtilen araştırmacı onaylamıştır. Bu onay, sağlık uzmanı incelemesi değildir.
Kaynaklar
- mevzuat.gov.tr. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (güncel metin). 2017. Erişim: 26.10.2026.
- mevzuat.gov.tr. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği ekleri (Ek-1 alerjen listesi, Ek-16 gluten ifadeleri). 2017. Erişim: 26.10.2026.
- nhs.uk. Food allergy - NHS. Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- nhs.uk. Anaphylaxis - NHS. Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- medlineplus.gov. Food allergy: MedlinePlus Medical Encyclopedia. Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- medlineplus.gov. Anaphylaxis: MedlinePlus Medical Encyclopedia. Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- allergy.org.au. Food Allergy FAQ - Australasian Society of Clinical Immunology and Allergy (ASCIA). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- fda.gov. Food Allergies (U.S. Food and Drug Administration). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- foodallergy.org. How to Read a Food Label (Food Allergy Research & Education). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- worcsacute.nhs.uk. Wheat Free Diet (Worcestershire Acute Hospitals NHS Trust). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- nhs.uk. Lactose intolerance - NHS. Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- medlineplus.gov. Lactose intolerance: MedlinePlus Medical Encyclopedia. Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- allergy.org.au. Anaphylaxis - Australasian Society of Clinical Immunology and Allergy (ASCIA). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- aid.org.tr. Anafilaksi (Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- 112.gov.tr. Acil Durum Kılavuzu (T.C. İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü, 112 Acil Çağrı Merkezi). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- aid.org.tr. Anafilaksi Cep Rehberi 2021 (Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği). Belgede tarih belirtilmemiştir. Erişim: 26.10.2026.
- nn.nhs.scot. Wheat Allergy: Patient Information Leaflet (NHS Scotland, CYANS). 2025. Erişim: 26.10.2026.
Değişiklik Kaydı
- 28.10.2026: İlk sürüm. Tarif deterministik bir kod kapısından ve iki bağımsız yapay zekâ denetçisinden geçti; alerjen, mevzuat ve sağlık cümleleri kaynaklı olgu bankasından alındı; yayın araştırmacı onayıyla yapılır.